Ël temp perdù – Le temp passé)

Për tute le veje madame

vint’ani a l’é na bela età :

ij mè vint’ani a l’han lassame

e, për boneur, a son pì nen tornà.

N’età che, mach a ricordela,

a l’era bruta da fé scheur

adess am toca fin piorela :

a l’é mòrta, a l’era ‘l boneur.

A l’é sempe ‘l pì bel ël temp perdù :

cand che Catlin-a a-j fà la festa

an toca përdoné coj ch’a n’han ofendù.

Ij mòrt a son tuti gent onesta.

Peul esse ch’it ricòrde ancora

cola stagion dij nòstr amor,

a l’é na stagion durà mes’ora,

gnanca ‘l temp ëd sent-ne l’odor.

A l’ha gnanca fane meravija

cand col amor a l’é ‘ndà a rabel

ma adess ch’a l’é scapass-ne via

i lo pioroma com’ël pì bel.

A l’é sempe ‘l pì bel ël temp perdù :

cand che Catlin-a a-j fà la festa

an toca perdoné coj ch’a n’han ofendù.

Ij mòrt a son tuti gent onesta.

Im son butà la vesta scura,

i l’hai fàit la ghigna adolorà

për compagné a la sepoltura

un mè amis ch’a l’ha tirà ‘l fià,

un lasaron ch’as conossìa

mach ch’as sentèissa dine ‘l nòm,

ma ‘l diav a l’é portass-lo via,

a l’é mòrt, a l’é ‘n galantòm.

A l’é sempe ‘l pì bel ël temp perdù :

cand che Catlin-a a-j fà la festa

an toca perdoné coj ch’a n’han ofendù.

Ij mòrt a son tuti gent onesta.

Ël nòno – Grandpêre

Me nòno as n’andasìa content

vers cola età davsin-a ai sent

cand che la mòrt, sensa parlé,

a l’ha tiraje ij pé.

Cand l’era viv a l’avìa donà

tant ëd col boneur a soe masnà

che noi i l’avìo l’impègn ëd bin

sotré ‘l meschin.

Noi i soma andà, sensa contant,

caté na bela cassia ma,

për via dij sòld a-i era ‘n mercant

ch’a në spetava con ij brass ancrosià :

“Dal mè maslé nen ëd sòld, gnente cotlëtte

“e da tòta Rosin nen ëd sòld, gnente marchëtte;

“ij mòrt ëd bassa condission

“a son nen ëd mia giuridission!”

Mi i l’avìa eredità dal nòno

un pàira dë stivaj frust;

s’a-i é dij càuss che a vòlte as perdo

ël mè a l’é rivà giust.

Da alora col monsù, cand va a mëssa an cesa (bis)

a sta sempe an pé

përchè an sël daré

a l’é vnù bòrgno ‘d na ciapa e mesa.

Bon parìn

gnente sagrin

pijtla mach nen

che noi it sotreroma pròpi com’at conven.

Lòn ch’a la fin a convenìa ‘d fé

Pr’ël pòver nòno da sotré

A l’era për noi ëd rangesse con

cassie d’ocasion.

I oma scambià n’etto ëd salam

con ij quatr ass d’un mòrt ëd fam

ch’a l’era tròp bon për fé un tòrt

a un colega mòrt.

Peui i soma andà, sensa contant,

a caté na caròssa, ma

për via dij sòld a-i era ‘n mercant

ch’a në spetava con ij brass ancrosià :

“Dal mè maslè nen ëd sòld, gnente cotlëtte

“e da tòta Rosin nen ëd sòld, gnente marchëtte;

“ij mòrt ëd bassa condission

“a son nen ëd mia giuridission!”

I l’hai daje ‘n càuss, ma gnun ch’am ciama

andoa mi i l’hai colpì

përchè, s’a-i fùissa na madama

a-j farìa nen piasì.

Da alora col monsù, cand va a mëssa an cesa (bis)

a sta sempe an pé

përchè an sël daré

a l’é vnù bòrgno ‘d na ciapa e mesa.

Bon parìn

gnente sagrin

pijtla mach nen

che noi it sotreroma pròpi com’at conven.

Lòn ch’a la fin convenìa ‘d fè

Pr’ël pover nòno da sotré

A l’era ‘d carielo e peui, pass pass,

trasportelo a brass.

S’a l’avèissa rivivù ‘n moment

nòno a sarìa stàit bin content

d’andess-ne a la ca dël sotror

c’me n’imperador.

Peui i soma andà, sensa contant,

a caté n’aspersòri, ma

për via dij sòld a-i era ‘n mercant

ch’a në spetava con ij brass ancrosià :

“Dal mè maslé nen ëd sòld, gnente cotlëtte

“e da tòta Rosin nen ëd sòld, gnente marchëtte;

“ij mòrt ëd bassa condission

” a l’han nen la mia benedission!”

I l’hai pijà col fieul ëd bon-a mare,

mes prèive,  mes mercant,

i l’hai daje un càuss an nòm dël Pare,

dël Fieul, ëd lë Spirit Sant.

Da alora ‘l prèive, cand ch’a dis mëssa ‘n cesa (bis)

a sta sempe an pé

përché an sël daré

a l’è vnù bòrgno ‘d na ciapa e mesa.

Bon parìn

gnente sagrin

pijtla mach nen che noi it sotreroma pròpi com’at conven.

Ël miscredent – Le mécreant

An lo diso ij deputà, an lo diso ij cardinaj

che chërde nen an Dio a pòrta ‘n mugg ëd guaj ;

ma am piasërìa ‘dcò a mi esse un credent, ëd coj

ch’a son content c’me ‘l Papa e ciole come ‘n poj.

Un mè visin ëd ca ch’as ciama Bias Pascal

A l’ha dame ‘n sò consej ch’a l’é peui gnanca mal :

“Campte a ginojon, fà mostra, scotme mi,

“d’avèj la fede e ti ‘t l’avras an tre ò quat di.”

Taco a dì j’orassion, a bërbojé an latin

ij Pateraveglòria e a sopaté ‘l ciochin,

ëd festa, al dòp mesdì, i vado pì gnanca al bar

për sté a brajé ‘l Magnificat, da dré l’autar;

son fame fin cusì da la sartòira ‘d ca

na vestimenta për vestime come ‘n fra ;

son fame chërse ‘dcò la barba an sël menton

coma coj sant ëd giss ch’as pòrto an procession;

son fame la cirià e,con la froja an brass,

për ritrové la fede i son andamne a spass.

I trovo ant un canton na mània d’Agnusdei

ch’a l’han pijame për n’àutr e am taco a dì parèj :

“Chiel a sa bin ëd sicur chèich canson sij sant,

” ëd cole che ancheuj, purtròp, as canto pì nen tant”.

Mi i penso dzora un pòch, peui, sensa compliment,

i taco “Maria Gioana”, ma a son nen content.

Për feme përdoné mi i canto cola là

ch’a fà “Rosina dàmmela për carità”.

Sti aso a divento fòj e a veulo, sti bastard,

feme tajé le bale, come a fra Abelard.

Sensa ij mè doi pendaj i sarìa mach pì ‘n capon

e a spupassé le fije i sarìa pì nen bon,

e con la vos a tòch, s’am n’avansèissa ‘n pò,

i podrìa mach pì canté l’Avemaria ‘d Gounod.

A sente col ciadél na dama ‘d carità

A taca a crié :”Ma lòn ch’i feve, dësgrassià !”

“Trovene n’àutr parèj a l’é come vince al lòt

“ch’a-j piaso le fumele pì che ij giovinòt”.

“Già tuti a l’han vendù le bale al Mont ëd Pietà,

“a venta nen tajeje pròpi a un ch’a-i ha !”

Tuti coj bej discors a l’han convinciù coj can

ch’a l’han lassame ‘ndé batand-me fin le man.

Ma, i l’hai giuralo al diav, i bogio pì gnanca ‘n dil

e ‘d ritrové la fede ‘m grato l’amburì.

S’a ven-a për sò cont, avanti ch’a-i é ‘d pòst

dësnò a l’é moto mej ch’a ven-a nen, pitòst.

Ël fond ëd la schin-a – Venus callypige

Gnanca ‘n pitor astrat a sarìa tanto fòl

da ardrissé le curve che voi i l’eve a còl

e, adess che ‘d cuj fàuss a-i na j’é na s-ciopatà,

viva un come ‘l vòstr, ch’a dis la verità.

Vòstra schin-a, an sël fond, a cambia nòm con un ghëddo

che gnun a podrìa ‘ncalesse ëd nen deje rason :

se mi i fùissa ‘n poeta, da tut lòn che mi i vëddo

për quatr ò sinch poema i pijëria ispirassion.

A l’ha fame vnì ij granèt vëddlo lì al sò passagi

peui i l’hai ripijà ‘l fià, im son campà an sij gënoj,

i l’hai consacraje ‘l cheur e i l’hai pì nen coragi

d’andé con d’autre fomne, përchè i penso a voi.

Për cola silhouette fàita con tanta grassia

mi i penso ai bej sagrin ch’a l’han ij servidor

e che vòstra sartòira quaiche vòlta av ringrassia

e av manda a l’atelier ch’a l’ha ël diav për sartor.

Ël baron ëd San Pè as na va a testa bassa

con soa facia da cul, ch’a smija pitòst al mè ;

s’a smijèissa un pò al vòst, as dirìa, cand ch’a passa :

“Che facia inteligènta,ël baron ëd San Pè!”

Sagrineve mach nen se a quaidun a jë scapa

che ‘l vòst onor a l’é pì an bass ëd lòn ch’a-j conven

e ch’i deve tròp pèis a la blëssa ‘d na ciapa ;

ma, pì che tut ël rest, voi seteve mach nen.

E lasseje conté che, caland dla bërlanda,

tirandve su ‘l cotin ël vent a  l’ha dëscoatà

un magnifich ricam, pròpi lì an sla muànda :

“A Giaco, Beppe e Vigio, për l’eternità.”

Lassé pura ch’a dijo che a la cort dij Savòja,

pròpi fasend l’inchin, cand ch’i piegave ij gënoj,

i l’eve pijà un sghion -patatrach pòrco bòja –

la lege ‘d gravità a val anche për voi.

As sent dì daspërtut “Vedi Napoli e muori” ;

magara a l’é parèj, ma con ël vòst përmess,

mi am piasërìa ëd pì vëdde ‘l vòst promontòri

e peui, s’i l’hai da meuire, për mi a fà l’istess.

Gnanca ‘n pitor astrat a sarìa tanto fòl

da ‘rdrissé le curve che voi i l’eve a còl

e, adess che ‘d cuj fàuss a-i na j’é na s-ciopatà,

viva un come ‘l vòst, ch’a dis la verità.

Canson për coj ch’a son nà da soe part – La ballade des gens qui son nés quelque part

I lo sai pro, a son bej tuti coj cit vilagi,

coj paisòt, coj borgh, cole veje sità

con tuti ij sò castèj, soe gesie, ma darmagi

ch’a l’han l’inconvenient d’esse tuti abità.

A son tuti abità da gent sempe con l’aria

ëd guardé ‘l rest dël mond come ròba dë scart;

a-i na fà pa andoa cerché, a-i na j’é tuta na caria

ëd sì gadan beà d’esse nà da soe part (bis).

A-j pijèissa ‘n colp a coj ch’a giuro che -miraco-

mach sota ‘l sò cioché ij fieuj a chërsso svicc,

ch’an pòrto a visité sò autar, sò tabërnaco,

tuti ij sò sant patron da fene vnì baricc.

Ch’a seurto da Turin, da Roma ò da Granada,

ò da la ca dël diav, fùissa pura Giakart,

ò fin da Cavlimor  a l’é tuta na blagada

për ij gadan beà d’esse nà da soe part.(bis)

La sabia andoa ij sò struss a van a stërmé la testa

l’é la pì fin-a al mond, e le bòle ‘d savon

ch’a fan dzora coj brich tuti ij masnà a la festa

l’han drinta ‘n aria pura pì ‘d tuta la region.

Dritura a giuro che soe vache a fan na fianta

ch’a l’é un caplavor, a l’é ‘n òpera d’art

da fé chërpé d’anvìa l’àutra gènt, tuta quanta

costi gadan beà d’esse nà da soe part.(bis)

Andoa a son nà ij nativ a l’é na meravija;

e lor a compatisso coj pòver dësgrassià

che, për quaiche rason, për quaiche mascarìa,

a l’han nen podù nasse pròpi ‘ndoa lor a son nà.

Quand che le ciòche a son-o a ciamé la maraja

contra dij forëstè ch’a intro ‘nt ij sò rampar,

a seurto dai sò përtus e a van meuire an bataja

costi gadan beà d’esse nà da soe part.(bis)

Nosgnor, a sarìa pro bel ch’a scomparèissa tuta

sta rassa dë torolo, sta rassa dë beté

che, fin dai temp d’Adam a l’é cola ch’a buta

ansima ai sò ideal lë spirit dël cioché.

Nosgnor, s’a son mach nen la bruta conseguensa

ëd na quaich’imperfession ch’a-i é ant la vòstra art,

a son la dimostrassion ëd la vòstra inesistensa

costi gadan beà d’esse nà da soe part.

Barba Michlin – Oncle Archibald

Për ij tre amis, ël gavadent,

ël rëssia-òss, ël pista-unguent

a l’é bin nèira :

Barba Michlin, ch’a fasìa ‘l quart

podrà mai pì giughé soa part

ël Saba sèira.

Corìa darera, sensa fià,

a un làder ch’a j’avìa robà la soa crava,

cand a l’é scontrasse, bruta sòrt,

pròpi con Soa Maestà la Mòrt

ch’ lo spetava.

Soa Maestà, ‘n sël marciapé

dël camposant, a fasìa ‘l mësté

dla bagassa

con ël linseul tirà bin su

për mostré a tuti le virtù

ëd soa carcassa.

Barba Michlin a-j crìa daré:

“coj òss ch’as jë vada a stërmé,

“ch’as jë coata!

“Le fomne màire am piaso nen,

“motobin mej na frisa ‘d sen

“e ‘d culata!”

La mòrt a l’é montà a caval,

a l’ha pijà la siëssa dal fàudal

ch’ la covrìa

e a l’ha sijà com’un pruss cheuit

col pòver diav e bon-a neuit,

così sia.

Peui a l’ha dije: “Fame ‘l piasì,

“mi i t’amo e a son stant’ani e pì

“che mi ‘t soagno

“e nòst mariagi a l’é fissà

“da cand che ti ‘t j’ere ‘n masnà

” It j’ere ‘n gagno.

“Ant ij mè brass venta pì nen

“ch’it mange, mach për esse pien,

“pan e siole,

“pì nen paura, ant ij mè brass,

“dij can, dij luv, dij cornajass

“e dle ciole.

“A-i sarà gnun ch’a disa -BEH-

“s’at ven da scrive VIVA ‘L RE

“an sla muraja ;

“s’it veule scrive ant ij canton

“EVIVA LA RIVOLUSSION

“gnun ch’a braja.

“A-i saran pì ‘d manigòld

“ch’a riesso a pijete tuti ij sòld

“a la scopa,

” it l’avras pì nen monsù e padron

“da ten-e a sin-a e colassion

“an sla gropa”

Mè barba a l’ha seguì seren

la bela ch’a smijava pì nen

tanto grama.

Passin passèt a l’han pijà su

e da lontan a smijavo un monsù

e soa madama.

Për ij tre amis, ël gavadent,

ël rëssia-òss, ël pista-onguent

a l’é bin nèira :

Barba Michlin, ch’a fasìa ‘l quart

A podrà mai pì giughé soa part ël Saba sèira.

Ah, che salòpa ch’it ses ti ! – Putain de toi !

Davsin la lun-a mi i vivìa an sofiëtta

sensa òr, sensa argènt e sensa ras e vlù,

mi i sëmnava le viòle an cantand quaich ëstrofëtta

e i dasìa na man ai gat përdù.

Ah, che salòpa ch’it ses ti,

ah, ah, ah, ah che ciola i son mi!

Un di ch’a piovìa i sento graté a la pòrta,

mi i duverto, sicur ch’a l’é ‘n neuv gat ëd pì:

sacramento ! Ël bel gat che la tëmpesta am pòrta,

it j’ere ti, it j’ere ti, it j’ere ti!

Ah, che salòpa ch’it ses ti,

ah, ah, ah, ah che ciola i son mi!

J’euj giàun, slusènt come ‘d neuit fà la lun-a,

it l’has pogià ‘n sël mè cheur toe piòte fàite ‘d vlù ;

it l’avìe nen doi barbis sota ‘l nas, për fortun-a,

e ‘t l’avìe ‘dcò nen tanta virtù.

Ah, che salòpa ch’it ses ti,

ah, ah, ah, ah che ciola i son mi!

Che bel rabel it l’has portame là ‘nsima,

pròpi an tuti ij canton, con tut ël tò argent viv

e për mi, pr’ij mè gat, le mie fior, la mia rima

it j’ere ti ‘l bel temp e ‘l temp cativ.

Ah, che salòpa ch’it ses ti,

ah, ah, ah, ah che ciola i son mi!

Ma a passa ‘l tèmp an girand la soa roa,

a l’é mòrt nòst amor përchè, sensa rason,

a l’é vnute ‘l balin ëd tiré ij gat për la coa

e ‘d bruseme tute mie canson.

Ah, che salòpa ch’it ses ti,

ah, ah, ah, ah che ciola i son mi!

Peui a la fin, pròpi da barivela,

cand che mi i l’avia nen pì gnente da mangé

it ses scapà su doi pé e për na scaramela

it ses campate a let con ël maslé.

Ah, che salòpa ch’it ses ti,

ah, ah, ah, ah che ciola i son mi!

Podìa pì nen soporté costa stòria,

i podia pròpi pì nèn, dësnò mi i vnisìa mat;

son tornà su, an sofiëtta, con doi còrn për memòria,

con mie fior, mie rime e co ‘j mè gat.

Ah, che salòpa ch’it ses ti,

ah, ah, ah, ah che ciola i son mi!

presentassion – presentazione

i l’oma l’onor ‘d duverté la pagina dla mùsica d’autor piemontèisa con le tradussion dël poeta setoise Georges Brassens (1921 – 1981) fàite da nòst sòcio onorari Fausto Amodei. I l’hai ciamaje a Fausto s’i podìo buteje an sël sit e chiel, con soa solita maravijosa gentilëssa a l’ha nen pensaje ‘n moment për dine che ‘d sì. Coma gionta, i butoma ‘dcò un-a dle ùltima canson an lenga (e nen mach) che Fausto a l’ha scrivù, a l’era pì o meno ‘l 2006: L’inondassion dël Pò. Mersì ‘d cheur Fausto.

Abbiamo l’onore di aprire la pagina della musica piemontese d’autore con le traduzioni del poeta setoise Georges Brassens (1921 – 1981) fatte dal nostro socio ad honorem Fausto Amodei. Ho chiesto a Fausto se potevamo metterle sul sito e lui, con la sua solita, meravigliosa, disponibilità, non c’ha pensato un attimo per dirci di si. Come “bonus track” mettiamo anche una delle ultime canzoni in lingua (e non solo) scritte da Fausto: era più o meno il 2006: L’inondassion dël Po. Grazie di cuore, Fausto!

A l’é nen l’età ch’a l’é importanta – Le temps ne fait rien à l’affaire

Ah che salòpa ch’it ses ti! – Putain de toi!

Barba Michlin – Oncle Archibald

Canson për coj ch’a son nà da soe part – La ballade des gens qui sont nés quelque part

Ël bech – Le cocu

Ël fond ëd la schin-a – Venus Callypige

Ël miscredent – Le mécreant

Ël nòno – Grandpêre

Ël temp perdù – Le temps passé

La fija da dontré sòld – La fille à cinq sous

La fomna ‘d Bastian – La femme d’Hector

La nosera – L’amandier

La tempesta – L’orage

Ël delit – L’assassinat

Trombëtte dla celebrità – Les trompettes de la renommée

L’erbassa – La mauvaise herbe

Marcia ‘d nòsse – La marche nuptiale

Na bruta stra – Celui qui a mal tourné

Son fame tut cit – Je me suis fait tout petit

L’inondassion dël Pò

A l’é nen l’età ch’a l’é importanta – Le temps ne fait rien à l’affaire

Cand che tuti neuv

a seurto da l’euv

bej e bon

tuti sti morfèj

a diso che ij vej

a son cojon.

Peui cand ël cupiss

a l’é fasse gris

ò bin plà

son ij vej trombon

ch’a ciamo cojon

ij masnà.

Mi, mes e mes tra le doe rive

I l’hai n’opinion da proponive.

A l’é nen l’età ch’a a l’é importanta,

s’it ses cojon, it ses cojon;

ch’it abie vint’ani o ch’it n’abie otanta

s’it ses cojon it ses cojon.

Rusé pì nen, fé pì nen fera

cojon neuv, cojon cadent,

cojon nàit dòp l’ultima guèra,

cojon frust dël milaeutsent .

Voi, cojon masnà,

cojon ëd prima età,

cojon cru

ch’i pije për cojon

la generassion

pòch pi an su,

Voi cojon rusnent,

cojon sensa dent,

vej cojon

ch’i pije sti galet

e sti marajet

për cojon

scoté lòn ch’a veul proponive

un ch’a l’é an mes tra le doe rive :

A l’é nen l’età ch’a l’é importanta,

s’it ses cojon, it ses cojon;

ch’it abie vint’ani o ch’it n’abie otanta

s’it ses cojon it ses cojon.

Rusé pì nen, fé pì nen fera

cojon neuv, cojon cadent,

cojon nàit dòp l’ultima guèra,

cojon frust dël mila eutsent .